Makosa Makubwa Wanayofanya Wagonjwa wa Bawasiri ni miongoni mwa sababu zinazochangia ugonjwa huu kudumu kwa muda mrefu, kuendelea kuwa mbaya na kusababisha usumbufu mkubwa katika maisha ya kila siku. Watu wengi huamini kuwa bawasiri ni tatizo dogo linaloweza kuisha lenyewe, huku wengine wakitumia ushauri usio sahihi kutoka kwa marafiki au mitandao ya kijamii badala ya kupata elimu sahihi kuhusu ugonjwa huu. Matokeo yake ni kuchelewa kuchukua hatua zinazofaa, jambo linaloongeza uwezekano wa kuvimba kwa mishipa ya damu katika eneo la njia ya haja kubwa na kufanya dalili kuwa kali zaidi.
Bawasiri ni hali inayotokana na kuvimba au kupanuka kwa mishipa ya damu inayozunguka sehemu ya mwisho ya puru (rectum) na njia ya haja kubwa (anus). Mishipa hii kwa kawaida husaidia kufunga njia ya haja kubwa na kudhibiti utoaji wa kinyesi. Hata hivyo, inapopata shinikizo kubwa kwa muda mrefu, huanza kupanuka, kuvimba na kupoteza uwezo wake wa kufanya kazi kwa ufanisi.
Bawasiri ni moja ya magonjwa yanayoathiri mamilioni ya watu duniani. Tafiti mbalimbali zimeonyesha kuwa watu wazima wengi hupata dalili za bawasiri angalau mara moja katika maisha yao. Kwa mujibu wa Mayo Clinic, kuvimbiwa kwa muda mrefu, kujikaza wakati wa haja kubwa na kuongeza shinikizo ndani ya tumbo ni baadhi ya sababu kuu zinazochochea maendeleo ya bawasiri.
Tatizo kubwa si kuwepo kwa bawasiri pekee, bali ni makosa makubwa wanayofanya wagonjwa wa bawasiri ambayo husababisha ugonjwa huu kuendelea, kuleta maumivu makali na wakati mwingine kuathiri ubora wa maisha. Makosa hayo mara nyingi yanahusisha mtindo wa maisha, lishe, matumizi yasiyo sahihi ya tiba mbalimbali na kuchelewa kutambua dalili zinazohitaji uchunguzi.
Katika makala hii utajifunza kwa kina makosa hayo, sababu zake, madhara yake katika mwili pamoja na njia sahihi za kuyakwepa ili kusaidia kuboresha afya ya mfumo wa haja kubwa kwa kutumia mbinu za asili.
Bawasiri Hutokea Vipi Ndani ya Mwili?
Ili kuelewa makosa yanayofanywa na wagonjwa wa bawasiri, ni muhimu kwanza kuelewa jinsi ugonjwa huu unavyotokea.
Ndani ya njia ya haja kubwa kuna mtandao wa mishipa ya damu unaojulikana kama hemorrhoidal venous plexus. Mishipa hii ina kazi muhimu ya kusaidia kufunga njia ya haja kubwa pamoja na kudhibiti utoaji wa gesi na kinyesi.
Wakati mtu anapojikaza mara kwa mara wakati wa kujisaidia, shinikizo ndani ya tumbo huongezeka. Shinikizo hili hupelekea damu kushindwa kurudi vizuri kuelekea moyoni. Badala yake, hukusanyika ndani ya mishipa hiyo na kuifanya itanuke polepole.
Kadiri hali hii inavyoendelea kwa miezi au miaka, mishipa hupoteza uimara wake. Tishu zinazoshikilia mishipa hiyo pia huanza kulegea. Mwishowe mishipa huvimba na kuanza kutoa dalili mbalimbali za bawasiri.
Kisayansi, hali hii inahusisha mabadiliko katika collagen na elastin ambazo ndizo zinazotoa uimara wa tishu. Kadiri nyuzi hizi zinavyopungua uwezo wake wa kushikilia mishipa, ndivyo uwezekano wa bawasiri kutoka nje au kuongezeka ukubwa unavyoongezeka.
Kwa hiyo, kila tabia inayoongeza shinikizo kwenye mishipa ya puru inaweza kuongeza kasi ya maendeleo ya bawasiri.
Kwa Nini Wagonjwa Wengi Hufanya Makosa?
Sababu kuu ni ukosefu wa elimu sahihi.
Wagonjwa wengi huanza kutafuta suluhisho baada ya maumivu kuwa makali. Kabla ya hapo hujaribu mbinu mbalimbali walizosikia kutoka kwa watu wengine bila kujua athari zake.
Sababu nyingine ni aibu.
Kwa kuwa bawasiri hutokea sehemu za siri, watu wengi huona aibu kuelezea dalili zao. Hivyo huendelea kuishi na tatizo kwa muda mrefu bila kufanyiwa uchunguzi.
Aidha, taarifa nyingi zinazopatikana mtandaoni huwa hazijachujwa kisayansi. Hivyo baadhi ya wagonjwa huamini kila wanachosoma bila kuthibitisha usahihi wake.
Makosa Makubwa Wanayofanya Wagonjwa wa Bawasiri
Kosa la Kwanza: Kupuuza Dalili za Mwanzo
Hili ndilo kosa linalofanywa na wagonjwa wengi zaidi.
Dalili za mwanzo huwa ni pamoja na:
- Kuwashwa sehemu ya haja kubwa.
- Maumivu madogo wakati wa kujisaidia.
- Kutokwa na damu kidogo.
- Kuhisi uvimbe mdogo.
- Kutokumaliza haja vizuri.
Badala ya kuchukua hatua mapema, wagonjwa wengi huamini hali hiyo itaisha yenyewe.
Kisayansi, hatua za mwanzo ndizo ambazo mishipa bado haijapata uharibifu mkubwa. Kuendelea kupuuza dalili kunaruhusu shinikizo kuendelea kuharibu mishipa na tishu zinazoiunga mkono.
Kadiri muda unavyopita, uvimbe huongezeka na dalili kuwa kali zaidi.
Kosa la Pili: Kuvumilia Kufunga Choo kwa Muda Mrefu
Kufunga choo ni adui mkubwa wa mgonjwa wa bawasiri.
Kinyesi kinapokuwa kigumu, mtu hulazimika kujikaza kwa nguvu wakati wa kujisaidia.
Kitendo hiki huongeza shinikizo kwenye mishipa ya damu ya puru kwa kiwango kikubwa.
Kwa mujibu wa tafiti mbalimbali zilizochapishwa katika majarida ya magonjwa ya mfumo wa chakula, kujikaza mara kwa mara ni moja ya sababu kuu zinazochangia kuendelea kwa bawasiri.
Mbali na kuongeza ukubwa wa bawasiri, kujikaza pia kunaweza kusababisha michubuko kwenye utando wa njia ya haja kubwa.
Hali hii inaweza kuongeza maumivu na kutokwa na damu.
Kosa la Tatu: Kukaa Chooni kwa Muda Mrefu
Watu wengi hukaa chooni dakika 20 hadi 40 wakitumia simu au kusoma habari.
Ingawa huonekana kama jambo la kawaida, kisayansi tabia hii huongeza muda ambao mishipa ya damu hubeba uzito wa mwili.
Matokeo yake ni damu kukwama kwenye mishipa ya puru.
Kadiri muda wa kukaa unavyoongezeka, ndivyo mishipa inavyoendelea kupanuka.
Ndiyo maana wataalamu wengi hupendekeza mtu amalize haja kubwa ndani ya dakika chache bila kuchelewa chooni bila sababu.
Kosa la Nne: Kutokunywa Maji ya Kutosha
Mwili unapokosa maji ya kutosha, utumbo mkubwa huanza kufyonza maji mengi zaidi kutoka kwenye kinyesi.
Matokeo yake ni kinyesi kuwa kikavu na kigumu.
Kinyesi kigumu huongeza msuguano wakati wa kupita kwenye njia ya haja kubwa.
Msuguano huu huongeza maumivu na pia huongeza uwezekano wa kutokwa na damu.
Kwa wagonjwa wa bawasiri, unywaji wa maji ya kutosha ni sehemu muhimu ya kusaidia mfumo wa usagaji chakula kufanya kazi kwa ufanisi.
Kosa la Tano: Kula Lishe Isiyo na Nyuzi
Nyuzi lishe zina jukumu muhimu la kuongeza uzito wa kinyesi na kulainisha mwendo wake ndani ya utumbo.
Lishe yenye kiwango kidogo cha nyuzi husababisha kinyesi kuchelewa kutoka.
Kadiri kinyesi kinavyokaa muda mrefu ndani ya utumbo mkubwa, ndivyo maji yanavyoendelea kufyonzwa.
Hatimaye kinyesi huwa kigumu sana.
Hali hii husababisha mgonjwa kujikaza zaidi wakati wa kujisaidia.
Vyakula vyenye nyuzi nyingi kama mboga za majani, matunda, nafaka zisizokobolewa na kunde huchangia kuboresha afya ya mfumo wa mmeng'enyo wa chakula.
Kosa la Sita: Kupuuza Uzito wa Mwili
Uzito mkubwa huongeza shinikizo ndani ya tumbo.
Shinikizo hili huendelea kushinikiza mishipa ya damu ya puru kila siku.
Ndiyo maana watu wenye unene uliopitiliza wana uwezekano mkubwa wa kupata bawasiri au kuzidisha dalili zilizopo.
Aidha, mafuta mengi tumboni yanaweza kuathiri mzunguko wa kawaida wa damu na kuongeza mkusanyiko wa damu kwenye mishipa ya eneo la nyonga.
Hivyo, kudhibiti uzito kupitia lishe bora na mtindo mzuri wa maisha ni sehemu muhimu ya kupunguza mzigo unaowekwa kwenye mishipa ya bawasiri.