Bawasiri kwa Wajawazito: Sababu, Dalili na Matibabu Salama ni mada muhimu kwa sababu mabadiliko yanayotokea wakati wa ujauzito huongeza uwezekano wa mwanamke kupata bawasiri kuliko kipindi kingine chochote cha maisha. Wanawake wengi hupata tatizo hili kuanzia miezi ya katikati ya ujauzito hadi kipindi cha mwisho kabla ya kujifungua. Wengine huliona kwa mara ya kwanza wakati wa ujauzito, huku wale waliowahi kuwa na bawasiri hapo awali wakishuhudia dalili zikiongezeka. Ingawa hali hii inaweza kusababisha maumivu, kuwasha na usumbufu mkubwa, kwa uelewa sahihi wa sababu zake, dalili, uchunguzi na mbinu salama za matibabu ya asili, inawezekana kupunguza madhara yake na kuboresha afya ya mama mjamzito.
Bawasiri ni uvimbe wa mishipa ya damu iliyopo ndani au nje ya njia ya haja kubwa. Mishipa hii inapopanuka kupita kiasi kutokana na kuongezeka kwa shinikizo la damu ndani yake, huvimba na kuanza kusababisha dalili mbalimbali. Kwa wajawazito, hali hii hutokana zaidi na mabadiliko ya kawaida ya mwili yanayosababisha ongezeko la shinikizo kwenye mishipa ya nyonga na eneo la puru.
Kwa mujibu wa wataalamu wa afya ya uzazi, bawasiri ni miongoni mwa matatizo yanayowapata wanawake wengi wakati wa ujauzito, hasa katika miezi mitatu ya mwisho. Tafiti mbalimbali zimeonyesha kuwa ongezeko la uzito wa mtoto, mabadiliko ya homoni na kuvimbiwa ni sababu kuu zinazochangia tatizo hili.
Bawasiri ni Nini?
Bawasiri ni hali inayotokea pale mishipa ya damu inayozunguka njia ya haja kubwa inapopanuka na kuvimba kutokana na kuongezeka kwa shinikizo la damu ndani yake. Kitaalamu mishipa hii husaidia kufunga njia ya haja kubwa na kudhibiti utoaji wa haja. Inapopata shinikizo kubwa kwa muda mrefu, ukuta wa mishipa hupoteza uimara wake na kuanza kulegea.
Matokeo yake ni kutokea kwa uvimbe unaoweza kubaki ndani ya puru au kutoka nje ya tundu la haja kubwa. Kadiri shinikizo linavyoongezeka, ndivyo dalili zinavyokuwa kali zaidi.
Kwa wanawake wajawazito, hali hii mara nyingi huhusishwa na mabadiliko ya kawaida ya ujauzito kuliko ugonjwa mwingine wa msingi.
Kwa Nini Wajawazito Hupata Bawasiri Kwa Urahisi?
Ujauzito hubadilisha karibu kila mfumo wa mwili. Mfumo wa mzunguko wa damu, mfumo wa homoni na mfumo wa mmeng'enyo wa chakula hupitia mabadiliko makubwa yanayochangia kutokea kwa bawasiri.
Kuongezeka kwa ukubwa wa mfuko wa uzazi
Kadiri mtoto anavyokua, mfuko wa uzazi huongezeka ukubwa na kuanza kubana mishipa mikubwa ya damu inayorudisha damu kutoka sehemu za chini za mwili kwenda moyoni.
Shinikizo hili husababisha damu kukwama kwenye mishipa ya eneo la puru. Mishipa inapojazwa damu kwa muda mrefu huanza kupanuka na kuvimba.
Huu ndio mchakato mkuu unaosababisha bawasiri kwa wajawazito wengi.
Mabadiliko ya homoni za ujauzito
Homoni ya progesterone huongezeka sana wakati wa ujauzito.
Homoni hii husaidia kulinda ujauzito kwa kulegeza misuli mbalimbali ya mwili, ikiwemo misuli ya mishipa ya damu na utumbo.
Mishipa inapolegea hupoteza uwezo wake wa kuhimili shinikizo kubwa. Wakati huo huo, utumbo unapokuwa mlegevu, chakula husafiri polepole zaidi, jambo linaloongeza uwezekano wa kuvimbiwa.
Mchanganyiko wa hali hizi mbili huongeza hatari ya bawasiri.
Kuongezeka kwa kiasi cha damu mwilini
Katika ujauzito, kiasi cha damu huongezeka ili kukidhi mahitaji ya mama na mtoto.
Ingawa ni jambo la kawaida na muhimu, damu nyingi huongeza mzigo kwa mishipa ya vena. Mishipa ya puru inapobeba damu nyingi pamoja na shinikizo kutoka kwa mfuko wa uzazi, huanza kupanuka kwa urahisi.
Kuvimbiwa wakati wa ujauzito
Kuvimbiwa ni tatizo linalowapata wajawazito wengi.
Sababu zake ni pamoja na:
- Mabadiliko ya homoni.
- Kutembea polepole kwa chakula ndani ya utumbo.
- Matumizi ya virutubisho vya chuma kwa baadhi ya wajawazito.
- Upungufu wa maji mwilini.
- Kutokula nyuzinyuzi za kutosha.
Kuvimbiwa humlazimisha mama kujikaza wakati wa kujisaidia. Kujikaza huku huongeza sana shinikizo kwenye mishipa ya haja kubwa na kuchochea bawasiri.
Kuongezeka kwa uzito
Uzito wa mtoto, maji ya uzazi, kondo la nyuma pamoja na uzito wa mama mwenyewe huongeza mzigo kwenye nyonga.
Mzigo huu huongeza shinikizo kwenye mishipa ya damu ya eneo la puru.
Mchakato wa Kisayansi wa Kutokea kwa Bawasiri kwa Wajawazito
Kwa kawaida damu kutoka kwenye puru husafirishwa kupitia mishipa ya vena kwenda kwenye mishipa mikubwa ya tumbo na hatimaye kurudi moyoni.
Wakati wa ujauzito, mtiririko huu hupungua kutokana na kubanwa kwa mishipa mikubwa na mfuko wa uzazi.
Damu huanza kukusanyika kwenye mishipa ya puru.
Kadiri damu inavyokusanyika:
- Mishipa hupanuka.
- Ukuta wa mishipa hudhoofika.
- Tishu zinazoshikilia mishipa huanza kulegea.
- Mishipa huvimba.
- Hutokea bawasiri.
Iwapo hali hii itaendelea kwa muda mrefu, uvimbe unaweza kuwa mkubwa zaidi na kuanza kutoka nje ya njia ya haja kubwa.
Vihatarishi Vinavyoongeza Hatari ya Bawasiri kwa Wajawazito
Ingawa ujauzito wenyewe ni sababu kubwa, kuna mambo mengine yanayoongeza uwezekano wa kupata bawasiri.
Historia ya bawasiri
Mama aliyewahi kupata bawasiri kabla ya ujauzito ana nafasi kubwa ya kupata tena wakati wa ujauzito.
Mishipa iliyowahi kulegea huwa rahisi kuathirika tena.
Ujauzito wa pili au zaidi
Kadiri idadi ya ujauzito inavyoongezeka, ndivyo mishipa ya nyonga inavyoweza kupoteza uimara wake.
Hii ndiyo sababu wanawake wengi hupata bawasiri kali zaidi katika ujauzito unaofuata.
Kukaa muda mrefu
Kukaa kwa muda mrefu huongeza mkusanyiko wa damu kwenye eneo la nyonga.
Hali hii huongeza uvimbe wa mishipa ya puru.
Kusimama muda mrefu
Kusimama bila kutembea pia huongeza shinikizo kwenye mishipa ya sehemu za chini za mwili.
Kutokunywa maji ya kutosha
Mwili unapokosa maji ya kutosha, kinyesi huwa kigumu.
Kinyesi kigumu huongeza nguvu inayotumika wakati wa kujisaidia.
Lishe yenye nyuzinyuzi chache
Upungufu wa matunda, mboga mboga na nafaka zisizokobolewa husababisha kuvimbiwa.
Hali hii huongeza hatari ya bawasiri.
Kutofanya mazoezi mepesi
Mazoezi salama kwa wajawazito husaidia kuboresha mzunguko wa damu na kazi ya utumbo.
Ukosefu wa mazoezi huongeza uwezekano wa kuvimbiwa na bawasiri.
Dalili za Awali za Bawasiri kwa Wajawazito
Dalili zinaweza kuanza polepole na kuongezeka kadiri ujauzito unavyoendelea.
Dalili za mwanzo ni pamoja na:
- Kuwasha kwenye njia ya haja kubwa.
- Hisia ya uzito kwenye puru.
- Maumivu wakati wa kujisaidia.
- Kuhisi kuna uvimbe mdogo karibu na tundu la haja kubwa.
- Kutokwa na damu kidogo yenye rangi nyekundu wakati wa haja kubwa.
- Kuhisi haja haijaisha vizuri baada ya kujisaidia.
- Maumivu yanayoongezeka baada ya kukaa muda mrefu.
Kwa baadhi ya wajawazito dalili zinaweza kuwa ndogo, lakini kwa wengine zinaweza kuathiri usingizi, kutembea na hata kukaa kwa muda mrefu.